Estudo sobre a variación estacional da dieta de algaria (Genetta genetta) no noroeste peninsular
Introducción
Os
mamíferos son o grupo de vertebrados que presenta un maior grao de
dificultade no seu estudo debido, principalmente, ós hábitos
nocturnos e secretos que presentan a maioría das especies. Por esto,
e aínda que os mamíferos teñan unha gran cantidade de afeizoados
tanto amateur coma profesionais, escasean os estudos en torno a súa
ecoloxía e bioloxía.
Entre as diferentes temáticas que se poden estudar dentro dos
vertebrados, o estudo da composición da dieta resulta de vital
importancia, non só para saber de que se alimenta o animal que
estudamos, senón tamén para saber quen se alimenta das diferentes
especies presa. Esta reciprocidade ecolóxica resulta de grande
interese para coñecer as relacións tróficas existentes nos
diferentes ecosistemas.
Por eso, dende o Grupo para o Estudo dos Animais Salvaxes,
pretendemos retomar o traballo comezado por diversos zoologos que
realizaron os primeiros estudos en torno ás relacións tróficas dos
vertebrados, para tentar ampliar o coñecemento científico sobre
eles.
De tódolos carnívoros que viven no noreste peninsular, elexiuse a
xeneta (Genetta genetta), debido á súa ampla distribución e ó seu
comportamento de depositar os excrementos en latrinas. Isto facilita
enormemente a fase de muestreo, principalmente nos estudos de
variación estacional da dieta, debido a que se ten que ter unha
fonte constante de excrementos ó longo do ano. Outro factor
importante que nos levou a elexir a xeneta como especie de estudo é
o seu amplio espectro trófico, de natureza xeralista.
A xeneta ten unha distribución mundial que abrangue gran parte de
África, sur de Europa e Oriente Medio. A xeneta está amplamente
distribuída en toda a Península Ibérica, aínda que se pensa que esta
especie foi introducida na antigüidade polos árabes, que as criaban
como mascotas e como cazadores de ratos nas vivendas. Na Península
Ibérica, o seu hábitat fundamental son as masas forestais, sendo
menos frecuente en zonas agrícolas e pasteiros.
Os estudos de dieta de xeneta levados a cabo en diferentes lugares
da Península (Galicia, Asturias, centro da Península e Doñana)
mostran que a fracción de presas máis importante ó longo do ano é a
dos micromamíferos (insectivoros e roedores), existindo unha ampla
diversidade de presas na fracción restante, na que aparecen
lagomorfos, aves de pequeno e mediano tamaño, anfibios, réptiles,
peixes, ovos, vexetais e ata restos da alimentación dos humanos.
Obxectivos
Análise da composición da dieta dos
diferentes grupos familiares estudados.
Estudo da variación estacional na composición da dieta dentro de
cada un dos grupos familiares así como as relacións existentes entre
a dieta dos diferentes grupos familiares en función da súa
localización.
Analizar cales son as posibles causas ambientais que poden
repercutir nas variacións alimenticias intra e intergrupais.
Coñecemento da comunidade de presas que habitan en cada un dos
lugares de muestreo.
Aprendizaxe e perfeizoamento dos métodos para alcanzar o coñecemento
científico.
Metodoloxía
Recolección
A periodicidade de recolección debe ser de dous muestreos cada trimestre. Na primeira visita realizarase unha descripción do lugar onde está situado o latrina e un itinerario detallado de como chegar ata el, para que no caso de que en algunha ocasión o encargado da latrina non poida muestrear e teña que ser muestreada por outra persoa, esta non teña problemas para atopala. A esta descripción deberase añadir tamén as coordenadas xeográficas en formato UTM, altitude sobre o nivel do mar, nome do encargado da latrina e un nome abreviado e único para cada latrina.
En cada visita, cada excremento recollido será depositado nunha bolsa independente para evitar a mezcla de varios excrementos entre sí. Débese intentar recoller tódolos fragmentos do excremento e non recoller fragmentos doutros excrementos. Esto é bastante doado de facer pola diferente textura que teñen os excrementos dunha mesma latrina dependendo do día en que foi depositado pola xeneta.
Nota importante: Debido a que ó recoller as mostras de excrementos estamos influindo nun lugar moi importante para as xenetas dende o punto de vista do marcado, somentes recolleremos parte do excremento (dous tercios de cada excremento), deixando o restante tercio para o mantemento da estructura e cheiro da latrina.
En cada unha das bolsas escribirase claramente o nome abreviado da latrina, a data e o nome do recolector (non o do encargado da latrina, senón o da persoa que recolle ese día os excrementos). Outros datos como a altitude, coordenadas ou a descripción do hábitat non se poñerán.
Almacenaxe de mostras
Existen varios métodos para almacenar as mostras ata o seu posterior tratamento, aínda que só un é recomendable para o noso estudo pola súa facilidade e evita que as mostras se estropeen. Este método consiste en introducir as bolsas coas mostras perfectamente pechadas dentro dun taper-ware e éste métese dentro dun conxelador (a –18 ºC).
Banco de mostras
Periodicamente as mostras serán remitidas ó coordinador xeral para que éste proceda ó secado, pesado con báscula de precisión e almacenaxe das mostras ata que se proceda á fase de identificación das presas.
Identificación dos restos
Ó rematar a fase de muestreo realizarase unha reunión xeneral. Nesta reunión acordarase un protocolo para a identificación das mostras, previamente redactado polo coordinador xeral, e que será revisado, correxido e aceptado por tódolos colaboradores.
Situación do proxecto
Actualmente o proxecto considérase rematado, estando pendente a análise dos datos obtidos.